Chính sách Bảo hiểm thất nghiệp chưa gắn với thị trường lao động

25/09/2018

Được xem là “phao cứu sinh” cho người lao động khi thất nghiệp, tuy nhiên quá trình triển khai cho thấy, chính sách bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) hiện nay mới chỉ tập trung vào việc hỗ trợ về tài chính cho người lao động sau khi bị thất nghiệp mà chưa có nhiều biện pháp chủ động để hỗ trợ người lao động nhằm duy trì việc làm, phòng tránh thất nghiệp.

Thiên về hỗ trợ tài chính
Theo thống kê của ngành chức năng, năm 2017 số người được hỗ trợ học nghề là 34.723 người (tăng 21% so với năm 2016). Bảo hiểm thất nghiệp được coi là điểm tựa cho người lao động, theo đó số người được hưởng trợ cấp thất nghiệp đều tăng hàng năm, tỷ lệ tăng bình quân 12,5%. Năm 2017 có 671.789 người hưởng trợ cấp thất nghiệp (tăng 14% so với năm 2016). 100% người lao động hưởng trợ cấp thất nghiệp đều được cơ quan bảo hiểm xã hội (BHXH) cấp thẻ bảo hiểm y tế, tạo điều kiện thuận lợi cho người lao động có thể khám chữa bệnh và sớm trở lại thị trường lao động. Tổng tiền chi cho các chế độ BHTN năm 2017 là 7.831 tỷ đồng (tăng 36,31% so với năm 2016).


Đánh giá việc triển khai chính sách BHTN, phản ánh từ nhiều địa phương cho biết, BHTN là loại hình bảo hiểm ngắn hạn, nhằm bù đắp cho họ ổn định cuộc sống và nhanh chóng tìm được việc làm mới. Tuy nhiên, quá trình thực hiện chính sách BHTN đến nay vẫn còn nhiều khó khăn, hạn chế. o trình độ kỹ năng nghề hiện nay là 1 triệu đồng/người/tháng chỉ mới đáp ứng được với chi phí học các nghề đơn giản, trong các trường công lập. Tại các cơ sở đào tạo nghề ngoài công lập thì mức học phí này còn cao hơn rất nhiều. Nghề được hỗ trợ đào tạo chưa đa dạng, phong phú, nên khó thu hút người học. Hơn nữa, hiện nay trong quá trình tiếp nhận, giải quyết hưởng trợ cấp thất nghiệp phát sinh một số trường hợp mà người lao động không thể có một trong các văn bản xác nhận về việc chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc như trường hợp người lao động tại các doanh nghiệp có chủ bỏ trốn hoặc người quản lý doanh nghiệp tại các doanh nghiệp giải thể, phá sản, chấm dứt hoạt động kinh doanh, chuyển nhượng doanh nghiệp.

Thực tế đánh giá thực hiện Nghị quyết 28/NQ-TW về cải cách chính sách BHXH cũng chỉ rõ, chính sách BHTN chưa thực sự gắn với thị trường lao động, mới tập trung nhiều cho khu vực chính thức, chưa có chính sách phù hợp cho khu vực phi chính thức (nơi người lao động dễ bị tổn thương), còn nặng về giải quyết trợ cấp thất nghiệp, chưa chú ý thỏa đáng đến các giải pháp phòng ngừa theo thông lệ quốc tế. Cơ chế quản lý, cơ chế tài chính và tổ chức bộ máy thực hiện BHTN còn nhiều điểm bất cập. Các chế độ BHXH chưa thể hiện đầy đủ các nguyên tắc đóng - hưởng; công bằng, bình đẳng; chia sẻ và bền vững.

Không sửa đổi sẽ nảy sinh tiêu cực
 
Theo báo cáo của Bảo hiểm Xã hội Việt Nam, năm 2017 có gần 11,8 triệu người tham gia tăng 6,4% so với năm 2016. Tổng số tiền thu BHTN năm 2017 là 13.517 tỷ đồng, tăng 15,2% so với năm 2016. Hiện kết dư Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp tính đến cuối năm 2017 là 67.320 tỷ đồng, dự báo đến năm 2020, Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp vẫn bảo đảm an toàn.

Là cơ quan trực tiếp thực hiện việc chi trả đánh giá về việc triển khai chính sách BHTN, cơ quan BHXH Việt Nam cũng chỉ ra những bất cập trong quá trình triển khai chính sách BHTN. Theo Phó tổng giám đốc BHXH Việt Nam Trần Đình Liệu, ý thức chấp hành pháp luật BHTN của một số chủ sử dụng lao động chưa cao. Nhất là khu vực doanh nghiệp ngoài nhà nước thường có tỷ lệ trốn đóng, chậm đóng, chiếm dụng tiền đóng của người lao động vào Quỹ BHTN. Ngoài ra, phần lớn doanh nghiệp chưa thực hiện thông báo định kỳ về tình hình biến động lao động, quan tâm đến quyền lợi BHTN đối với người lao động. Vì vậy, doanh nghiệp không đăng ký, chậm đăng ký tham gia BHTN cho người lao động, làm ảnh hưởng tới quyền lợi của người lao động.

Từ những hạn chế, bất cập trên, ý kiến nhiều địa phương đề xuất cần phải  hoàn thiện các quy định của pháp luật về BHTN và các văn bản có liên quan, theo hướng mở rộng đối tượng tham gia, cần bổ sung các biện pháp hỗ trợ người lao động và người sử dụng lao động trên cơ sở sử dụng hiệu quả Quỹ BHTN. Đồng thời, đẩy mạnh các hoạt động thông tin, tuyên truyền nâng cao hơn nữa nhận thức của người lao động, người sử dụng lao động và các cơ quan, ban, ngành trong việc thực hiện chính sách BHTN.

Trước những đề xuất trên Thứ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội Doãn Mậu Diệp cho biết,  Bộ đã xây dựng dự thảo và bắt đầu lấy ý kiến rộng rãi về Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 28/2015/NĐ-CP ngày 1.3.2015 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Việc làm về bảo hiểm thất nghiệp. Theo đó, dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung điều kiện hưởng chế độ hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ kỹ năng nghề để duy trì việc làm cho người lao động theo hướng mở rộng các trường hợp được coi là bất khả kháng. Nâng mức hỗ trợ từ 1 triệu đồng/người/tháng lên 1,5 triệu đồng/người/tháng. Sửa đổi, bổ sung quy định về thời hạn ban hành quyết định hỗ trợ học nghề từ 15 ngày lên 20 ngày để phù hợp với điều kiện được hỗ trợ học nghề. Sửa đổi, bổ sung nghề được hỗ trợ theo hướng đa dạng hóa hơn...

Theo daibieunhandan.vn