Thuế thời 4.0

07/03/2018

Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, hay còn gọi là cách mạng 4.0 đang lan nhanh tới mọi ngõ ngách của đời sống kinh tế - xã hội, làm thay đổi nhiều hoạt động sản xuất, kinh doanh truyền thống.
 

Loại hình dịch vụ vận tải mới như Uber, Grab được người dân chấp nhận nhưng chưa được điều chỉnh bởi quy định của pháp luật.


Với đặc trưng là sự sáng tạo liên tục, dựa trên nền tảng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo và liên kết mạng cho nên cách mạng 4.0 đặt ra cho cơ quan quan quản lý nhà nước hàng loạt thách thức. Nếu không kịp thời thay đổi, hoặc là quản lý nhà nước ngăn cản, kìm hãm sự phát triển, đi ngược lại tiến bộ khoa học - kỹ thuật; hoặc buông lỏng, bỏ trống khiến cho quản lý không theo kịp sự phát triển của đối tượng được quản lý.

Trường hợp thu thuế từ hoạt động vận chuyển hành khách dựa trên nền tảng công nghệ như Uber và Grab trong mấy năm qua là một thí dụ điển hình. Mâu thuẫn xảy ra khi cả Uber và Grab đều khẳng định họ không kinh doanh ta-xi mà chỉ cung cấp phần mềm dịch vụ cho người lái cũng như hành khách đi ta-xi.

Cơ quan quản lý lại mặc định Uber và Grab là doanh nghiệp kinh doanh ta-xi, do đó phải chịu thuế tương tự như các doanh nghiệp kinh doanh ta-xi thông thường khác tại Việt Nam. Bất đồng càng phức tạp và khó giải quyết hơn khi cả Uber và Grab đều là doanh nghiệp đăng ký và có trụ sở ở nước ngoài nhưng lại có nguồn thu từ người lao động lẫn người tiêu dùng Việt Nam. Thêm vào đó, gần như toàn bộ doanh thu từ cung cấp dịch vụ vận chuyển hành khách lại được chuyển sang tài khoản của Uber, Grab ở nước ngoài.

Sự thiếu thống nhất giữa các cơ quan quản lý liên quan như chính quyền địa phương, ngành giao thông, ngành thuế và ngành ngân hàng cùng với những phản ứng của các doanh nghiệp ta-xi thông thường và nhiều ý kiến trái chiều từ hàng vạn lái xe tham gia Uber, Grab cũng như hàng triệu người sử dụng dịch vụ trong thời gian thí điểm mô hình kinh doanh vận tải ta-xi công nghệ này lại càng khiến cho thị trường ta-xi bất ổn, gây thiệt hại cho tất cả các bên liên quan từ người tiêu dùng, lái xe, doanh nghiệp đến cơ quan thuế và có thể làm thất thoát nguồn thu ngân sách nhà nước (NSNN), đồng thời tạo ra môi trường cạnh tranh thiếu lành mạnh, thiếu công bằng.

Trường hợp Uber hay Grab chỉ là một trong những thí dụ điển hình của vô số mô hình hoạt động kinh doanh mới đã, đang và sẽ bùng nổ trong thời gian tới gắn với cách mạng 4.0. Rõ ràng, nếu cơ quan quản lý nhà nước và cơ quan thuế không sớm bắt nhịp, thậm chí đi trước một bước với việc áp dụng các thành tựu của cách mạng 4.0 thì những bất cập, hạn chế như đối với trường hợp Uber, Grab sẽ ngày càng nhiều lên với quy mô lớn hơn và tính chất phức tạp hơn nữa. Trước hết, cần rà soát, bổ sung, chỉnh sửa và ban hành các sắc thuế phù hợp với sự thay đổi của hoạt động sản xuất, kinh doanh dưới tác động của cách mạng 4.0 để bảo đảm phát huy tốt nhất các chức năng của thuế trong nền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế. Hiện đại hóa quản lý thuế trên nền tảng công nghệ thông tin, kết nối mạng với doanh nghiệp, với người lao động và người tiêu dùng để vừa kiểm soát tốt các hoạt động kinh tế, chống thất thu NSNN, vừa thuận lợi hóa các thủ tục hành chính thuế, tạo điều kiện thuận lợi trong thực hiện nghĩa vụ thuế. Cần nâng cao trình độ đội ngũ cán bộ thuế bảo đảm làm chủ công nghệ quản lý thuế hiện đại, tiên tiến.

Cách mạng 4.0 cần được thực hiện thống nhất và đồng bộ trong tất cả các cơ quan quản lý, các ngành, các cấp nhằm không bỏ sót đối tượng quản lý đồng thời tạo ra môi trường kinh doanh bình đẳng, khuyến khích, cổ vũ và nuôi dưỡng sự sáng tạo, sức cạnh tranh trên nền tảng khai thác thành tựu cách mạng 4.0. Phát triển nền kinh tế 4.0 đòi hỏi phải có chính quyền 4.0 nói chung, ngành thuế 4.0 nói riêng. Ðến lượt mình, thuế 4.0 (cả chính sách, cơ chế quản lý và bộ máy tổ chức) là một trong những điều kiện quan trọng thúc đẩy nền kinh tế 4.0 phát triển mạnh và đúng hướng.

Theo TS VŨ ÐÌNH ÁNH/nhandan.com.vn